Ten behoeve van de partijraad van 13 juni 2009 over "de onderkant van de samenleving" hebben de partijraadsleden van Gelderland een opinie-stuk geschreven aangevuld met enkele stellingen. Graag horen we uw mening over dit stuk. 

Opiniestuk: hoe ontstaat de onderkant van de samenleving? 

Inleiding

Iedereen houdt zich gevraagd dan wel ongevraagd bezig met mensen aan de onderkant van de samenleving. Daarom is het des te opvallender dat er bijna geen enkele energie wordt gestoken in het zoeken naar de talenten van deze mensen en dus de mogelijkheden voor hen om op te schuiven naar een betere toekomst. De vraag is dus gerechtvaardigd of 'we' deze mensen echt willen helpen. Een andere vraag is hoe ze geholpen kunnen worden. Eén ding staat als een paal boven water: helpen is meer dan geld geven. 

Er zijn vele redenen dat mensen aan de onderkant van de samenleving terechtkomen. Er is sprake van pech en jammerlijke toevalligheden, gebrek aan doorzettingsvermogen en andere minder goede karaktertrekken, soms is het gewoon de kern van het leven en een andere keer zijn de startkansen ongelijk en bestaat er geen voorbeeldfunctie om hier doorheen te breken. 

Geloven in kansen

De Nederlandse maatschappij geeft iedereen dezelfde kansen, maar de omgeving is niet altijd dezelfde. Jonge mensen hebben soms het doorzettingsvermogen om door tegenslagen heen te breken. In de meeste gevallen is het echter het voorbeeld van mensen uit de omgeving, die van grote invloed zijn op het maken (of juist niet maken) van keuzes voor de toekomst. Als je ouders geen toekomstperspectief hebben, je vrienden en ander mensen in je omgeving evenmin dan is het veel moeilijker te geloven dat de kansen eerlijk verdeeld zijn dan wanneer alle kansen zich rondom jou vertonen in voorspoed. Dit is een belangrijke reden dat tegenslagen altijd in dezelfde hoek terechtkomen. 

Het ontdekken van talent is een tweede probleem voor veel mensen. Sommige mensen krijgen de baan waarop ze solliciteren en zolang er meerdere mensen solliciteren op een functie zijn er dus vele afvallers. Vaak zijn dit dezelfde mensen en vaak zoeken deze mensen waar ze niets te zoeken hebben. Het is altijd moeilijker om jezelf te beoordelen dan een ander. En als er zich niemand in je omgeving bevindt, die de moeite neemt om je te beoordelen kom je ook niet uit deze vicieuze cirkel en zal het geloof op gelijke kansen ook geleidelijk aan doven. Het is niet terecht, maar wel begrijpelijk. 

Doorbreken van de vicieuze cirkel

De grote vraag is nu hoe deze vicieuze cirkel te doorbreken; wat is dus een werkelijk sociaal beleid? Hierbij is het bijzonder dat er nooit verschil wordt gemaakt tussen de korte en de lange termijn. Hierbij is het volstrekt duidelijk dat de enige oplossing op de korte termijn kan worden ingevuld door het geven van geld. Zonder geld kun je niet beginnen aan een zoektocht naar nieuwe kansen. Geld is echter tegelijkertijd het meest kille en afstandelijke dat er bestaat in een samenleving. Het is een excuus om niets om iemand te hoeven geven. 

Willen we mensen de zwakkeren in de samenleving op de lange termijn echt helpen dan zullen we ons hart moeten laten spreken. En bij het handelen met je hart horen twee aspecten. 

Het eerste aspect is de uitgestoken hand. Als iemand ligt dan help je hem overeind. Als iemand verdriet heeft dan geef je een schouder om op uit te huilen. Als iemand de weg kwijt is dan stel je je op als zijn gids. Dat kost geen geld. Dat kost moeite en juist die moeite is zo spaarzaam in onze samenleving en toch ook weer zo volop aanwezig. Daarbij is ook goed om te bedenken welke moeite er toe doet. Als je iemand echt wilt helpen zul je moeten nagaan of er op enig moment ook echt vooruitgang is; of iemand een beetje beter op eigen benen kan staan en de hulp niet meer (of niet meer zoveel) nodig heeft. SMART in de hulpverlening. Het lijkt vloeken in de kerk, maar zonder resultaten werkt de hulp meer voor de eigen ziel dan voor de ander. 

Een tweede aspect  is de waarheid; ook als deze hard is. Durf het te zeggen als dingen niet kunnen. Iedereen weet wat wel en niet kan. Iedereen weet wat wel en niet tot succes zal leiden. Niet iedereen heeft het vertrouwen en niet iedereen heeft het doorzettingsvermogen op ieder moment. Doe het niet voor, maar laat mensen zelf doen. Dan gaat het bijna vanzelf. 

Meetbaar en doelgericht helpen

Het meten van resultaten is heel eenvoudig. Als je een hand uitsteekt is het succes af te lezen aan de hand, die je terugkrijgt. Als je iemand op de goede manier benadert zal die ander jou ook tegemoet gaan komen. Het enige succes is de ontwikkeling bij degene, die je wilt helpen. Een ontwikkeling, die er toe zal leiden dat die ander vanuit de onderkant van de samenleving één of meerdere stappen omhoog weet te maken. Zichzelf weet te vinden en zelfvertrouwen krijgt en beseft dat de kansen in de samenleving ook hem gelden. Op dat moment is hij niet meer afhankelijk van anderen of op de weg om onafhankelijk te worden. 

Bij sommigen zal dat sneller gaan en bij anderen wat langzamer. Het is logisch dat mensen meer begrip nodig hebben als ze langer in een uitzichtloze situatie hebben geleefd. Het is soms even zoeken naar de juiste methode om iemand te benaderen, want iedereen is anders. Soms moet iemand een schop onder zijn kont krijgen, anderen moet je een worst voorhouden (garanties geven) en een derde heeft weer een andere aanpak nodig. Als je echter je portemonnee inwisselt voor je hart en bereid bent de aandacht van jezelf naar een ander te verplaatsen dan is het zeker mogelijk om mensen te helpen. Net zoals het dan mogelijk is dat mensen echt geholpen willen worden! Van niets naar iets. Gestructureerd en op de lange termijn. 

Stellingen bij dit onderwerp: 

• 1. Hulpverlening is in de eerste plaats de erkenning dat de samenleving (WIJ...) mensen oprecht vooruit wil helpen, die ook zelf vooruit willen!
• 2. Hulpverlening is SMART in zijn uitvoering, de drive is het hart: van beide kanten: gever en nemer...!
• 3. Hulpverlening door de overheid komt al gauw in de vorm van geld, vrijwilligerswerk is daarom het devies.
• 4. Geld geven is een excuus om niets voor mensen te hoeven doen. Een uitkering is sociaal op de korte termijn, maar a-sociaal op de langere termijn.
• 5. Hulp geven is 'zelf laten doen' in plaats van 'voordoen'.